Do niedawna małe przenośne komputery znajdowały swoje zastosowanie głównie w firmach produkcyjno-handlowych, a przede wszystkich w tych przedsiębiorstwach, które posiadały rozbudowaną sieć przedstawicieli. Umożliwiały dostęp do baz w firmie i kontakt między pracownikami, niezależnie od stanowiska zajmowanego w przedsiębiorstwie. Dziś jest to urządzenie, które może posiadać każdy i wykorzystywać je do celów zarówno służbowych czy naukowych jak i rozrywkowych.

Palmtop - inaczej PDA czy Pocket PC (komputer kieszonkowy) - jest to mały, przenośny komputer osobisty, który mieści się w dłoni lub w kieszeni. Wyposażony jest w ekran dotykowy i/lub wbudowaną klawiaturę. Możemy w nim zainstalować specjalnie stworzone do PDA oprogramowanie, które można zakupić czy pobrać za pomocą internetu. Podstawowe funkcje to kalendarz, terminarz, kalkulator, notatnik (także notatki odręczne), książka adresowa.

Dodatkowe funkcje

Pocket PC może mieć całą gamę funkcji dodatkowych. Może być to odtwarzacz mp3 lub odtwarzacz multimedialny, dający użytkownikowi możliwość oglądania filmów. Dodatkowo PDA wyposażone są we wbudowany mikrofon rozszerzający urządzenie o funkcję dyktafonu. Na rynku znajdują się modele z wbudowanym aparatem cyfrowym, ale zazwyczaj oferują one rozdzielczość rzędu 1,3-2 megapixeli co nie daje rewelacyjnych rezultatów. Natomiast, jeśli urządzenie wyposażone jest w aparat 3,0 megapixeli, będzie w stanie wykonać dość dobrej, jak na tam małe urządzenie, jakości zdjęcia (np. ASUS P750). Dodatkowo niektóre modele pozwalają na korzystanie z tunera FM oraz oglądanie i nagrywanie programu telewizyjnego. Dodatkową funkcją pozwalającą rozerwać się w wolnym czasie są gry. W standardzie jest ich tylko kilka, ale możemy je dograć wedle własnego gustu.

Oprogramowanie

Poza kilkoma wyjątkami palmtopy są wyposażone w system Microsoft Windows Mobile 5.0 lub 6.0. Jak sama nazwa wskazuje systemy te są miniaturową wersją znanego każdemu użytkownikowi komputera Windowa. Jego funkcjonalność jest co prawda mniejsza, ale jego intuicyjność obsługi oraz szeroka gama programów działających pod tą platformą pozostaje taka sama. Na zakupionym PDA mamy wgrane dobrze znane programy w wersji Pocket np. Poczet MSN, Internet Explorer Mobile, Opera, Windows Media Player oraz ?mobilne? wersje Worda, Excela, Powerpointa i Windows Media Playera. Dzięki nim będziemy mogli do woli korzystać z internetu (o ile nasz palmtop będzie obsługiwał tą funkcję), słuchać muzyki, oglądać zdjęcia i filmy czy czytać e-booki. Należy sprawdzić, jakie oprogramowanie wgrane jest na dany model PDA, ponieważ programy tak jak w przypadku komputerów jest płatne. Dodatkowo za pośrednictwem Internetu możemy kupić albo pobrać za darmo szeroką gamę programów od tych ułatwiających dostęp do Internetu (przeglądarki, klienci poczty, komunikatory) przez programy do obsługi multimediów (zdjęcia, video i muzyka), programy naukowe (np. słowniki), narzędziowe takie jak Winrar, kończąc na mapach GPS i grach.

Obsługa

Palmtopy wyposażone są w dotykowe wyświetlacze, które obsługuje się za pomocą rysika. Dzięki temu możemy w prosty sposób poruszać się po menu, obsługiwać aplikacje, zmieniać ustawienia itd. Jednakże w przypadku gdy chcemy napisać jakiś dłuższy tekst na naszym palmtopie obsługiwanie przy pomocy rysika wirtualnej klawiatury wyświetlanej na ekranie może stać się bardzo uciążliwe. Dlatego jeśli mamy zamiar np. używać komunikatorów czy pisać e-maile warto wybrać urządzenie wyposażone w klawiaturę. Na rynku występują modele wyposażone w takie przyciski jak w telefonie np. Asus P526 bądź też pełną klawiaturę jak HP iPAQ hw6910 czy Fujitsu Siemens Pocket Loox T830. Możemy również wybrać zazwyczaj droższe urządzenia z pełną miniaturową klawiaturą np. Toshiba Portégé G900.

Ekran

Większość urządzeń na rynku wyposażonych jest w ekran QVGA, natomiast nowsze modele mają już ekrany VGA. Te drugie dają zdecydowanie lepszą jakość wyświetlanego obrazu. VGA obsługuję większą rozdzielczość niż jej poprzedniczka, dzięki czemu na ekranie wyświetla się większy obszar. Efektem tego jest możliwość podglądy np. większej części strony internetowej czy dokumentu niż na QVGA co znacznie ułatwia pracę na palmtopie. Przykładowym modelem z wyświetlaczem typu VGA jest HP iPAQ 214, który ma rozdzielczość 640 x 480 pikseli.

Procesor

Na rynku istnieją modele z procesorami produkowanymi przez cztery firmy. Pierwsza z nich to Marvell, który przejął procesory firmy Intel. Obecnie producent ten produkuje procesory o maksymalnym taktowaniu 624 MHz. Taka moc wystarczy do odtwarzania filmów divx bez potrzeby konwersji (taką możliwość dają procesory od mniej więcej 500 MHZ). Druga firma, która pozyskała ostatnio całkiem sporo rynku procesorów dla PDA to Samsung, który w przeciwieństwie do Intela wciąż opracowuje nowe wersje swoich procesorów. W stawce są jeszcze procesory Qualcomm (stosunkowo krótko na rynku), które osiągają już taktowanie 528MHz i Texas Instruments -- procesory nisko taktowane, ale za to energooszczędne i tanie. Im większe taktowanie tym procesor będzie szybszy, natomiast trzeba się liczyć z tym, że będzie on zużywał więcej energii. Co prawda w przypadku procesorów do PDA nie ma tak dużego postępu jak w przypadku procesorów do komputerów, to nowoczesne procesory charakteryzują się integracją -- obecnie dąży się do integracji z CPU akceleratora grafiki 3D, kontrolera pamięci CPU, kontrolera USB, GPS i interfejsów komunikacyjnych.

RAM - pamięć operacyjna

Standardowa wielkość pamięci operacyjnej to 64MB. Wielkość ta została wprowadzona w momencie, gdy na rynku pojawił się system Windows Mobile 2003. Kilka lat temu sprzęt tego typu miał mniej zastosowań i był mniej -- multimedialny-- -- nie było tak wiele dostępnych programów i nie były one tak skomplikowane graficznie. Warto więc poszukać modelu z większą ilością RAMu tj. 128 MB. Dzięki temu będziemy mogli uruchomić więcej programów, a aplikacje będą szybciej pracować. Większa pamięć RAM przyda się najbardziej przy programach do nawigacji i grach. Taką pamięć posiada np. HTC Touch Cruise P3650.

ROM - pamięć stała

To pamięć, w której znajduje się tzw. firmware (system operacyjny z wszystkimi programami) urządzenia. Funkcjonuje ona podobnie do dysku twardego w komputerze i określa jak wiele danych będziemy mogli przechowywać na naszym palmtopie Zatem im większy ROM, tym więcej będziemy mogli zgromadzić danych i zainstalować programów. Pamięć ROM możemy dowolnie powiększać -- służą do tego karty pamięci

Komunikacja (Wimax, Bluetooth, Wifi)

Aby móc przesyłać dane między palmtopami lub innymi urządzeniami (np. telefonem) PDA musi mieć funkcję bluetooth (zastąpił on niegdyś popularną Irdę), która pozwoli na szybki transfer danych bez żadnych opłat. Dzięki tej technologii możemy np. podłączyć telefon do palmtopa i za jego pośrednictwem łączyć się z Internetem (jeśli nasze urządzenie nie posiada Wifi albo nie jest w zasięgu sieci bezprzewodowej). Opcje Wifi i Wimax pozwolą nam na nieograniczone korzystanie z Internetu, w miejscach gdzie bezprzewodowa sieć ma zasięg. Może być to sieć wifi w biurze czy w domu, albo też tzw. hotspoty w miejscach publicznych. Te ostatnie dostępne najczęściej w hotelach, restauracjach, lotniskach, dworcach, uczelniach, centrach handlowych, centrach miast i innych miejscach publicznych są bardzo często darmowe, a więc można z nich korzystać bez żadnych opłat. Dzięki temu będziemy mogli przy użyciu palmtopa korzystać z poczty internetowej, surfować po stronach czy rozmawiać ze znajomymi za pomocą komunikatorów. Obecnie kupowanie palmtopa bez Wifi jest wręcz bez sensu. Natomiast Wimax jest rozszerzoną wersją Wifi. Ma on znaczenie większy zasięg i choć nie jest w Polsce jeszcze rozpowszechniony to, jeśli myślimy przyszłościowo, albo wybieramy się za granicę warto poszukać modeli właśnie z tą opcją.

GPS

Wbudowany moduł GPS ma teraz większość PDA na rynku. Jest to bardzo przydatna funkcja dla osób, które dużo podróżują. Dzięki niej będziemy mieli możliwość wyznaczenia swojej pozycji, trasy, która doprowadzi nas na do celu, a także określenia np. prędkość, z jaką się poruszamy. Do palmtopa można wgrać dokładne mapy miast czy regionów z całego świata. Jeśli chcemy zakupić palmtopa z nawigacją satelitarną należy zwrócić uwagę czy urządzenie posiada ten moduł.

Funkcja telefonu komórkowego

Ponieważ rynek dąży do integracji wielu urządzeń w jednym, to możemy znaleźć palmtopy, które jednocześnie będą służyć nam jako telefon. Przykładem takiego PDA jest HP iPaq 614c . Dzięki temu będziemy mieli również możliwość łączenia się z Internetem w momencie gdy nie będziemy w zasięgu żadnej sieci bezprzewodowej. Należy jedna upewnić się jakie częstotliwości i technologie obsługuje palmtop, aby mógł w pełni zastąpić telefon komórkowy. Im więcej częstotliwości i systemów obsługiwać będzie palmtop tym lepiej będziemy mogli wykorzystać jego możliwości. Jeśli chodzi o system GSM jeśli PDA, który obsługuje GSM 850, GSM 900, GSM 1800 i GSM 1900 można uznać go za globalny, ponieważ będzie on działał praktycznie w każdym kraju. GSM 900 jest bowiem główną siecią cyfrową w Europie, ale jest również używana w regionie Azji i Pacyfiku. To samo tyczy się GSM 1800 z tą różnicą, że ta częstotliwość jest mniej rozpowszechniona. GSM 850 i GSM 1900 wykorzystywane są w większości państw Ameryki Północnej i Południowej, w tym w Kanadzie. Niezamieszkałe obszary często są pokryte sygnałem GSM400. Istotnymi technologiami, które PDA powinien mieć to GPRS i EDGE. Są one używane do przesyłania danych. Umożliwiają one korzystanie z internetu, z transmisji strumieniowych audio-video, gier on-line itp. EDGE jest rozszerzeniem technologii GPRS - jest zatem szybszy i daje więcej możliwości. Najnowszą technologią jest UMTS -- to tzw. system trzeciej generacji. Polepszony został znacznie transfer danych pomiędzy abonentem a siecią, co zaowocowało poprawą jakości oferowanych usług. Dzięki UMTSowi mamy możliwość szybkiego dostępu do Internetu (od 144kbps do 2Mbps), odbywania wideorozmów i wideokonferencji. Możemy również oglądać telewizję czy słuchać radia. Poza tym daje on możliwość nawigacji i lokalizacji przy pomocy aktywnych map i systemów namierzania.

Port USB oraz czytnik kart

Obecnie standardem jest wyposażenie palmtopa w czytnik kart rozszerzeń. Obecnie najpopularniejsze są kart SD i microSD, ale na rynku są palmtopy, które odczytują też inne typy np.MMC. Karty nie tylko pozwalają na wgrywanie dodatkowych danych czy oprogramowania, ale rozszerzają też pamięć stałą ROM.
Aby rozszerzyć możliwości naszego palmtopa warto zastanowić się nad wyborem modelu ze złączem USB. Dzięki niemu będziemy mogli podłączyć do niego m.in. pendrive, dodatkową miniaturową klawiaturę czy drukarkę. Na rynku znajduje się coraz więcej urządzeń, które możemy podłączyć do palmtopów i korzystać z nich równie sprawnie co przy użyciu zwykłego PC. Z biegiem czasu będzie ich coraz więcej zatem warto pomyśleć nad takim rozwiązaniem w naszym PDA.

Bateria

PDA wyposażone są w akumulatory litowo-jonowe. Im większa pojemność baterii tym dłużej będzie pracowało nasze urządzenie po naładowaniu. Należy jednak pamiętać, że czas pracy zależy od parametrów technicznych m.in. procesora i jego energooszczędności, oraz od wykorzystywanych funkcji. W czasie pracy GPS-- u urządzenie będzie pracować średnio 7h, natomiast w czasie słuchania muzyki albo czytania e-bookow, bateria wystarczy na dwa razy dłużej. Przydatna może się okazać również opcja wymiany baterii. Coraz więcej producentów decyduje się bowiem na montowanie baterii w postaci odłączalnych modułów. Wystarczy wtedy nabyć drugi egzemplarz i można pracować na zmianę - gdy jedna się ładuje, druga jest w PDA.

Komunikacja z komputerem

Palmtopa możemy podłączyć do komputera przy pomocy kabla. Dzięki temu możemy wgrywać i aktualizować oprogramowanie, zapisywać w pamięci PDA multimedia (zdjęcia, filmy czy muzykę) i synchronizować nasze przenośne urządzenie z komputerem stacjonarnym czy laptopem -- np. książkę adresową, kalendarz i wiadomości z Outlooka z tą w palmtopie.

Wymiary i waga

W przypadku palmtopów wymiary i waga nie są szczególnie zróżnicowane. Naturalnie większość osób wolałaby lżejsze i mniejsze urządzenie, należy jednak pamiętać, że przez zmniejszenie wagi i rozmiarów urządzenia zmniejszy się również jego wyświetlacz czy klawiatura, więc należy się zastanowić na czym nam bardziej zależy.

Który producent jest najlepszy?

Obecnie na rynku istnieje spora gama producentów. Każdy z nich ma na swoim koncie lepsze i gorsze modele. Jednocześnie są producenci tańsi i drożsi ? dlatego proponuję najpierw wybrać PDA wg. kryteriów funkcjonalnych i wyglądu palmtopa, a dopiero na końcu zastanowić się, którego producenta wybrać.

Jak dużo pieniędzy powinienem przeznaczyć na palmtopa?

Kwota, jaką wydamy na palmtopa zależy od jego funkcjonalności. Starsze modele posiadające nisko taktujący procesor, niewielką pamięć i niezbyt duży wyświetlacz, wyposażone w niewielką ilość dodatkowych funkcji, kosztować będą poniżej 1000 PLN. Jeśli chcemy mieć nowocześniejsze urządzenie, bardziej uniwersalne i multimedialne musimy liczyć się z wyższą kwotą.

Co wybrać: palmtopa z GPS czy z telefonem?

Musimy zadecydować do czego tak naprawdę będzie nam potrzebny palmtop. Jeśli wcale nie chcemy rezygnować z telefonu komórkowego, to moduł GPS nie jest niezbędny w urządzeniu którego szukamy. To samo tyczy się przypadku gdy np. mamy już nawigację GPS w samochodzie z tą różnicą ze nawigacja jest tak popularna, że wbudowany moduł GPS ma większość palmtopów. Model posiadający obydwie te funkcje będzie idealny dla osób, które chcą mieć wszystkie funkcjonalności palmtopa, telefon i nawigację GPS w jednym urządzeniu.

BLUETOOTH -- to technologia bezprzewodowej komunikacji krótkiego zasięgu pomiędzy różnymi urządzeniami elektronicznymi, takimi jak klawiatura, komputer, laptop, palmtop, telefon komórkowy i wieloma innymi
GPS -- Global Positioning System - system nawigacji satelitarnej obejmujący swoim zasięgiem całą kulę ziemską, służący przede wszystkim do lokalizacji określonych obiektów;
Karta pamięci -- pamięć zewnętrzna telefonu; aby urządzenie mogło ją obsługiwać musi mieć specjalne złącze (slot); występuje kilkanaście typów kart pamięci, najbardziej popularne w palmtopach są karty SD i microSD
Pamięć RAM -- pamięć operacyjna; w pamięci RAM przechowywane są aktualnie wykonywane programy i dane dla tych programów oraz wyniki ich pracy -- od jej pojemności zależy prędkość działania programów operujących na dużej ilości danych
Pamięć ROM -- pamięć stała; w przypadku PDA ma ona funkcję zbliżona do dysku twardego w komputerze -- znajduje się w niej całe oprogramowanie palmtopa oraz dane wygrywane do niego
Procesor - CPU -- Procesor to centralna jednostka, od jego możliwości, a konkretnie od tzw. częstotliwości taktowania, zależy szybkość przetwarzania informacji, a wiec i prędkość działania całego urządzenia
Waga -- ciężar palmtopa
WiFi -- zestaw standardów stworzonych do budowy bezprzewodowych sieci komputerowych. Dzięki tej opcji będziemy mieli dostęp do sieci opartych na komunikacji radiowej, m.in. w publicznych punktach dostępu tzw. hotspotach
Wimax -- to technologia, która została oparta na standardach stworzonych dla szerokopasmowego, radiowego dostępu na dużych obszarach -- jest to rozszerzona wersja WiFi
Wymiary -- gabaryty palmtopa