Procesor to centrum obliczeniowe każdego komputera. Pośredniczy on w niemal każdym wykonywanym zadaniu. To od jego jakości zależy w wielkiej mierze wydajność naszego systemu i co się z tym wiąże, komfort pracy. Procesor to bardzo skomplikowany układ, zbudowany z krzemu, o niewielkich rozmiarach. Jednak dzięki miniaturyzacji na niewielkiej powierzchni chip-a udało się inżynierom zmieścić miliony tranzystorów, co pozwala im na osiąganie niewyobrażalnej niegdyś mocy obliczeniowej. Oczywiście nie każdy z nas potrzebuje najnowocześniejszych oraz najdroższych modeli. Za nieco ponad 100 zł nabędziesz układ który starczy do podstawowych aplikacji i przeglądania Internetu (np. PROCESOR AMD ATHLON 64 LE 1640+ BOX (AM2, 45W) czy CELERON 430 1.8GHz/512c/800 LGA775 EM64T BOX). Już za 200-300 zł można jednak nabyć układ wielordzeniowy który sprawdzi się doskonale w codziennych czynnościach biurowych, przy odtwarzaniu multimediów czy grach (np.PROCESOR INTEL P DUAL-CORE E5200 2.5GHz/2M LGA775 BOX, PROCESOR AMD ATHLON 64 X2 5050e BOX (45W,65NM)). Dla kogo są przeznaczone więc droższe i wydajniejsze układy? Dla graczy lub profesjonalistów, którzy potrzebują dużej wydajności do skomplikowanych obliczeń lub przetwarzania obrazu trójwymiarowego. Takie osoby mogą zwrócić uwagę na PROCESOR INTEL CORE 2 QUAD Q9400 2.66GHz LGA775 BOX lub PROCESOR AMD PHENOM II X4 940 (AM2+)(125W,45NM). Zastanów się więc do czego będziesz używał swojego komputera, by sprzęt który zakupisz był optymalny dla Twoich potrzeb.

Producent

Drugim pytaniem na jakie musisz odpowiedzieć jest pytanie o producenta. Obecnie na rynku spotkać można procesory AMD i Intela. Te dwie rywalizujące firmy co jakiś czas wypuszczają na światło dzienne nowe, szybsze konstrukcje. Z wyborem procesora ściśle wiąże się wybór płyty głównej, gdyż układy AMD nie zadziałają na płytach głównych dla procesorów Intela i odwrotnie. Jeżeli chodzi o wydajność to patrząc na surowe dane i porównując procesory o tym samym zegarze, trzeba przyznać że wyroby Intela obecnie mogą pochwalić się wyższą wydajnością. AMD za to ma bardzo konkurencyjne ceny. Ostateczny wybór zależy od Twoich wymagań i gotówki jaką chcesz przeznaczyć na komputer.

Ile rdzeni?

Jeszcze kilka lat temu wszystkie procesory były jednordzeniowe. Tzn. zawierały na jednej kości jedno jądro. Obecnie jednak królują układy 2 rdzeniowe, a coraz więcej aplikacji potrafi wykorzystać drugie jądro do znacznego przyśpieszenia obliczeń. Z kolei procesory z trzema i czteroma rdzeniami nie cieszą się aż takim powodzeniem z dwóch powodów. Pierwszym jest wyższa cena. Drugi powód jest związany z jeszcze słabym wsparciem dla podobnych konstrukcji przez aplikacje. Z tego tytułu w większości codziennych zadań dodatkowe rdzenie nie są wykorzystywane. Ale za kilkanaście miesięcy sytuacja może się odmienić. Warto zatem podczas wyboru procesora sprawdzić czy istnieją układy o wyższej wydajności z takim samym złączem, co pozwoli nam na bezbolesna zmianę w przyszłości. Moja rada jest by wybrać procesor dwu rdzeniowy. Najtańsze układy tego typu kosztują ok. 200 zł i nadają się świetnie do prac biurowych. Droższe z kolei za 400-500 zł upodobają sobie zapewne miłośnicy zaawansowanych gier i aplikacji 3D. Na układy czterordzeniowe zdecyduj się jeżeli masz więcej gotówki, a nie chcesz w przyszłości wymieniać tego kluczowego elementu

Oprócz ilości rdzeni i marki producenta procesory charakteryzują się kilkoma parametrami świadczącymi o jego wydajności.

Rodzina/typ procesora

Nazwa serii procesorów, np. AMD Athlon 64 X2 i AMD Phenom, czy Intel Core 2 Duo i Intel Celeron to główny sposób rozpoznawania konkretnych układów. Procesory z jednej rodziny różnią się zwykle tylko taktowaniem, więc można je porównywać biorąc pod uwagę częstotliwość taktowania. Oprócz nazwy rodziny producenci stosuję nazwy kodowe układów. Takie procesory mogą różnić się już nie tylko taktowaniem ale i wielkością pamięci cache, czy nawet procesem technologicznym. Przykład: Intel Core2Duo 4xxx i Intel Core2Duo 7xxx to nie te same układy. W tym wypadku Core2Duo 7xxx to procesory nowocześniejsze i wydajniejsze. Mają np. więcej pamięci cache drugiego poziomu (L2).

Złącze procesora

Tzw. podstawka- czyli typ złącza za pomocą którego procesor instaluje się na płycie głównej. Warto zwrócić uwagę by wybrać procesor o podstawce, którą producent zamierza rozwijać. Tak by np. nie okazało się, że za rok gdy będziemy chcieli wymienić układ na nowszy będziemy zmuszeni wymienić całą płytę główną (najczęściej wraz z modułami pamięci RAM) bo wydajniejsze jednostki będą posiadały inne gniazdo. Informacji takich nie znajdziesz oczywiście łatwo. Ale jak zwykle pomocny może być Internet lub prasa fachowa. Omijajmy procesory ze złączem o którym wiadomo że jest przestarzałe i producent zamierza je wycofywać.

Taktowanie procesora

Prędkość procesora podawana jest w megahercach (Mhz) i mówi ile operacji jest w stanie wykonać procesor. Generalna zasada brzmi: o ile procesory są z jednej rodziny im wyższe taktowanie tym wydajniejszy procesor.

Ilość pamięci cache (L1/L2/L3)

Pamięć wewnętrzna procesora zintegrowana jest z jądrem procesora. Jest to najszybszy typ pamięci jaki znajdziesz w całym komputerze. Parametr ten jest ważny dla wydajności. Zwykle procesory zaopatrzone są w dwa poziomy pamięci cache - L1 (z ang. L to Level - poziom) i L2. Pamięci L1 jest zwykle niewiele - kilkadziesiąt kilobajtów (KB). Z kolei pamięci L2 jest zdecydowanie więcej. W najnowszych układach dochodzi ona do kilku megabajtów (MB). Nie należy kupować procesora z pamięcią L2 poniżej 1 MB, gdyż są to układy na dzień dzisiejszy przestarzałe. Niektóre układy posiadają nawet pamięć 3 poziomu, co dodatkowo zwiększa wydajność układu.

Proces technologiczny

Proces technologiczny to inaczej proces w jakim wykonano układ. Parametr ten podawany jest w nm (nano metrach) i ma wpływ na ilość pobieranego prądu przez układ i wydzielanej temperatury. Efektem ubocznym podkręcania (z ang. Overclocking) jest zwiększone wydzielanie ciepła przez układ. Co za tym idzie jest to parametr bardzo ważny dla entuzjastów zainteresowanych tą techniką. Na podstawie tego parametru można też wywnioskować np. czy jeden układ jest nowocześniejszy od innego (im nowszy układ tym mniejszy proces produkcyjny).

Obsługa rozkazów 64-bitowych

Obecnie niemal każdy procesor na rynku obsługuje rozszerzone rozkazy 64 bitowe. Sprawdź jednak przed dokonaniem zakupu czy tak jest i z Twoim wyborem, gdyż świadczy to o pewnej nowoczesności układu. Obecnie aplikacje 64 bitowe nie są rozpowszechnione na taką skalę i pewnie przez dłuższy czas tak pozostanie. Jednak jeżeli kiedyś okaże się to popularne będziesz miał procesor gotowy sprostać nowym wymaganiom.

Częstotliwość taktowania magistrali (FSB)

Parametr ten podawany jest w Mhz i mówi z jaką częstotliwością procesor jest w stanie komunikować się z innymi podzespołami komputera. Im wyższa częstotliwość magistrali tym teoretycznie wyższa wydajność całego systemu. Parametr ten też jest istotny na poziomie doboru płyty głównej dla naszego komputera. Musi ona wspierać taką samą częstotliwość magistrali z jaką pracuje nasz procesor.

Jaki procesor do jakiej grafiki?

Częstym błędem chcących posiadać wydajny lecz tani komputer jest łączenie mocnego procesora ze słabą kartą graficzną lub na odwrót. Zapewniam że taki ?kompromis? nie zapewni oczekiwanej wydajności w aplikacjach 3d. Nawet najmocniejsza karta będzie działa wolno ze słabym procesorem. Będzie czekała na wyniki obliczeń procesora, np. liczącego fizykę w grze czy też obliczającego kolejne ruchy przeciwników. Druga konfiguracja z kolei (mocny procesor i słaba karta graficzna) nie wydaje się być aż tak pozbawiona sensu jeżeli wiemy do czego użyjemy komputera. Wydajny procesor może być przydatny podczas obróbki dużych obrazów 2d i filmów, czy też podczas pracą z narzędziami inżynierskimi. W takim wypadku karta graficzna zwykle nie jest obciążana gdyż wszystkie obliczenia dotyczą procesora. Pamiętaj by rozsądnie dobierać te dwa podzespoły, tak by nie przepłacać za moc której nie będziesz w stanie wykorzystać. Jakie chłodzenie procesora? O ile nie zamierzasz podkręcać swojego układu możesz pozostać przy standardowych chłodzeniu dodawanym do procesora. Zapewni on stabilną pracę nawet silnie obciążonemu procesorowi. Jeżeli jednak wyda Ci się ono za głośne lub zechcesz zwiększyć osiągi układu możesz je zmienić. Pamiętaj tylko by wybrać model odpowiedni dla Twojego procesora ( informacje znajdziesz na opakowaniu, lub stronie producenta). Instalacja nie jest problematyczna, jednak wymaga pewnej sprawności. Jeżeli nie czujesz się na siłach poszukaj instruktaży na Internecie, zanieś komputer do serwisu, lub skorzystaj z pomocy bardziej zaawansowanego znajomego. Co to jest overclocking (podkręcanie)? Overclocking to technika zwiększania wydajności układów komputerowych. Podkręcać można procesor, kartę graficzną czy pamięci RAM. Niestety nie jest to proces w 100% bezpieczny i przeprowadzony nie właściwie może spowodować uszkodzenie sprzętu. Dodatkowo często producenci zaznaczają w warunkach gwarancji, że w przypadku modyfikacji układu (w tym właśnie podkręcaniu) gwarancja traci ważność. Z drugiej strony niemal każdy nowoczesny procesor posiada odpowiednie zabezpieczenia uniemożliwiające zniszczenie układu, a i sami producenci podkreślają pewne cechy swoich produktów istotne dla overclockerów. Podstawowy sposób podkręcania procesora to zwiększenie (np. za pomocą specjalnej aplikacji) taktowania magistrali (FSB), co zwiększa taktowanie i wydajność procesora.

Chłodzenie aktywne -- rodzaj układu chłodzącego kartę graficzną. Posiada elementy ruchome (wentylatory).
chłodzenie pasywne -- rodzaj układu chłodzącego kartę graficzną. Charakteryzuje się cichą pracą, nie posiada ruchomych elementów (wentylatorów).
DirectX 9.0c -- zestaw funkcji pośredniczących w komunikacji aplikacji z kartą graficzną poprzedniej generacji. Wiele producentów aplikacji wspiera jednak nadal tą technologię.
DirectX 10 -- zestaw funkcji które pośredniczą w komunikacji aplikacji z kartą graficzną. Nowsza wersja pozwala na bardziej zaawansowane technologicznie efekty graficzne. Karta graficzna musi obsługiwać DirectX 10 by móc korzystać z jego możliwości.
GPU -- Graphic Procesor Unit -- procesor graficzny. Zawiera w sobie Pixel/Vertex shadery (lub Unified Shaders), oraz jednostki ROP.
Pixel Shader -- programowalna jednostka odpowiedzialna za wyliczanie kolorów pixeli.
Pamięć Video -- pamięć typu RAM, zainstalowana na karcie graficznej do wyłącznego użytku GPU. Niektóre karty potrafią rozszerzać swoją pamięć korzystając z pamięci RAM komputera.
Rodzina procesora -- nazwa marketingowa układu. Np. Radeon HD2600 czy GeForce 8600 GT. Mówi o podstawowych parametrach układu. Karty z jednej rodziny posiadają ten sam GPU, ilość jednostek Unified Shader (lub Pixel/Vertex Shaderów w starszych kartach). Różnią się ilością i typem zainstalowanej pamięci, taktowaniem procesora, szerokością szyny danych i typem zastosowanego chłodzenia.
ROP -- jednostki odpowiedzialne za rendering. Czyli przekształcenie obrazu 3D na obraz 2d możliwy do wyświetlenia na ekranie.
Szerokość szyny danych -- wyrażana w bitach, odpowiada za przepustowość pamięci karty graficznej.
Unified Shaders/Stream Procesors -- jednostki zastępujące Pixel i Vertex Shadery w kartach obsługujących biblioteki DirectX 10.
Vertex Shader -- programowalna jednostka odpowiedzialna za położenie wierzchołków w przestrzeni trójwymiarowej.
Taktowanie rdzenia -- częstotliwość pracy GPU (prędkość procesora).
Typ pamięci -- rodzaj zastosowanego modułu pamięci (DDR/DDR2/DDR3/DDR4). Nowsze rozwiaząnia (z wyższym numerkiem) są wyżej taktowane.